Аллергиялық ринит

Аллергиялық ринит — атопиялық адам аллергенге кез келгеннен кейін иммуноглобулин E (IgE) делдалдығымен мұрын шырышты қабығының созылмалы қабынуы. Тән көрінісі — пароксизмдік түшкіру, сусыма мұрын ағысы, мұрын қышуы, мұрын бітелуі, кейбіріне көз қышуы, жас ағуы. Дүние жүзінде таралуы өсіп, индустрияланып, тіршілік салты мен ауа ластануына байланысты.

Екі шарт қажет: аллергия бейімділігі (атопия) және аллергенмен байланыс. Кең тараған аллергендер: үй шаң кенелері (үй ішіндегі бастысы, көрпе, кілем, диванда), тозаң (маусымдық, көктем-күзде), зең, жануар жүні (мысық, ит), таракан бөліністері. Суық ауа, темекі түтіні, ауа ластануы симптомды үдетеді.

Тұқымқуалауда аллергия (ринит, астма, экзема) тарихы барлар қаупі жоғары. Маусымдық (көктем-күз тозаңында) және жыл бойы (бытовая, кенелер). Симптомдары: кенет үздіксіз түшкіру, мол сусыма ағу, мұрын қышуы, мұрын бітеліп аузбен тыныс алу, иістің төмендеуі.

Балаларда қара дөңгелек, тамақты тазарту байқалады; астма, синусит, секреторлы отитпен қиындасуы мүмкін. Диагноз тән тарих пен тексеруге сүйенеді: риноскопта мұрын шырышты бозарған, ісіңкі, мол сусыма сұйықтық. Аллергенді анықтау — тері тіс сынағы, сарысудағы арнайы IgE; температура, тамақ ауруы болатын сұық тиюден айырмашылығы.

Ем «алдын алу мен емді біріктіру, төрт бірдей» қағидасы: аллергенмен байланысты болдырмау — кенелерді жою, тозаң маусымында сыртқа аз шығып маска тағып, үй жануарынан алыс; дәрі — мұрындық глюкокортикоидтар (бірінші қатар), ауызша не мұрындық антигистаминдер, лейкотриен рецепторы антагонистері, мұрын деконгестанттары (қысқа мерзім); тұзды сумен мұрын шайу; иммундық терапия (десенсибилизация) — аурудың табиғи ағымын өзгерте алатын жалғыз әдіс, аллерген экстрактысын ұзақ беріп, төзімділік тудырады, кенелер мен тозаң аллергиясына жарайды, шамамен 3 жыл. Толық емдеу қиын, бірақ дұрыс емдеп аллергеннен алыстаса, бақылау жақсы болады; симптом басылып деп дәріні өздігінен тоқтатпау, астмасы барлар мұрынды да емдеп, жоғарғы-төменгі жолды қатар емдеу астма шабуылын азайтады.