နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve

နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve သည် မွေးကင်းစ နှင့် မွေးကင်းစကလေးငယ်တွင် အတွေ့ရအများဆုံး ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း ရောဂါ ဖြစ်သည်။ ယင်းရောဂါ ယောက်ျား ကလေးငယ်တွင်သာ ဖြစ်ပြီး valve သည် အများစု prostate ဆီးလမ်းကြောင်း အဝေးပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ valve ကို mucous membrane ခေါက်တုံ့ခြင်းက ဖွဲ့စည်းထားပြီး ပါးလွှာသော အမြှေး တစ်လွှာ နှင့် တူသည်။ ဆီးသွားချိန် valve သည် အတိုင်းအတာ အလိုက် ပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve သည် ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပျက်ကွက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။

အဖြစ်များသော လက္ခဏာများ

တုန်ခါ ဖျားခြင်း,ဆီးသွားရန် ခက်ခဲခြင်း,အားနည်းခြင်း,အိပ်ထဲ ဆီးသွားခြင်း,ဆီးမကြာခဏ သွားခြင်း,ဆီးထဲ သွေးပါခြင်း,ဝမ်းဗိုက် ရေစုန်ခြင်း,ရေဓာတ် ခြောက်ခြင်း,တင်းအား နာကျင်ခြင်း

ရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်း

နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve လူနာ ခန့်မှန်း ၂၅% တွင် အတိုင်းအတာ အလိုက် ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ မူမမှန်ခြင်း ရှိပြီး အများစု ဆီးထိန်းမရှိခြင်း ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ယခင်က sphincter ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု ယူဆခဲ့ (valve sphincter အဆင့်တွင် တည်ရှိခြင်း၊ membranous urethra နှင့် bladder neck ဖွံ့ဖြိုးမှု မူမမှန်ခြင်း)။ urodynamics စစ်ဆေးမှု ပေါ်လာပြီးနောက် နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve မူလ ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်းခြင်း တွဲဖက် မကြာခဏ ရှိကြောင်း နားလည်လာပြီး ယင်းသည် နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့ပြီးနောက် သက်သာခြင်း မရှိဘဲ လူနာ ရောဂါဟောကြိုတင်ကို သက်ရောက်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve လူနာ နမူနာ အမျိုးမျိုးမှ ဆီးအိမ် detrusor လုပ်ငန်းဆောင်တာ မူမမှန်မှု အမျိုးမျိုး တွဲဖက် ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့ရသည်။ မူလ myogenic ချို့ယွင်းခြင်း၊ unstoppable bladder၊ low-compliance bladder တို့ ပါဝင်သည်။ ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်းခြင်း ဆီးထိန်းမရှိခြင်းသာမက ဆီးအိမ် နှင့် ureter အတွင်း ဖိအား မြင့်တက်ခြင်းကိုပါ ပြသပြီး ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ထိခိုက်ခြင်း ဖြစ်စေသည်။ ဆီးထိန်းမရှိသော လူနာ ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်းခြင်း သာမန် ဆီးသွားနိုင်သူ လူနာထက် ပိုဆိုးသည်။ ကုသမှု ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်းခြင်း နှင့် ဗလာဖြစ်နိုင်စွမ်း ဘက်မှ စတင်သင့်သည်။ ရှေးဦး cholinergic ဆေးဖြင့် unstoppable detrusor ကျုံ့ခြင်း လျှော့ချပြီး intermittent catheterization ဖြင့် ကျေနပ်ဖွယ် ဆီးအိမ် ဗလာဖြစ်ခြင်း ပေးသည်။ လိုအပ်ပါက bladder augmentation ခွဲစိတ်ပေးပြီး ဆီးအိမ် ထုထည် နှင့် ယင်း၏ compliance ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။ အချိန်မှန် ဆီးသွားခြင်းဖြင့် ဆီးအိမ် အတွင်း ဖိအား နိမ့်အောင် ထိန်းသိမ်းကာ အပေါ်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း အခေါင်း ဖိအား လျှော့ချခြင်း နှင့် ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်း အကျိုးရှိသည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve အဖြစ်များသော နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းရောဂါ ရှေးဦး ရောဂါအတည်ပြုချိန် လူနာ ၁/၃～၁/၂ တွင် vesicoureteral reflux တွဲဖက် ရှိပြီး အများစု ဆီးအိမ် အတွင်း ဖိအား မြင့်တက်ခြင်း၊ ureter diverticulum နှင့် vesicoureteral junction လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပျောက်ဆုံးခြင်း နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်သည်။ အချို့ နမူနာ vesicoureteral reflux မူလ ဖြစ်ပြီး ureteric bud ဖွံ့ဖြိုးမှု မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve နှစ်ဘက် vesicoureteral reflux တွဲဖက် လူနာ သေဆုံးနှုန်း ၅၇% အထက် ရှိပြီး တစ်ဘက် reflux သူမှာ ၁၇% reflux မရှိသူမှာ ၉% ရှိသည်။ ကုသပြီးသော နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve လူနာ ခန့်မှန်း ၁/၃ နမူနာ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့ပြီးနောက် vesicoureteral reflux အလိုအလျောက် သက်သာသည်။ နောက် ၁/၃ နမူနာ reflux ဆက်၍ ရှိနိုင်သော်လည်း ဆေးဝါး ကုသမှုအောက် reflux ပြဿနာ မဖြစ်စေပေ။ ကျန် လူနာ လိုက်လံ ကြည့်ရှုနေစဉ် vesicoureteral reflux ပိုဆိုးကြောင်း တွေ့ပါက အမြန်ဆုံး ureterovesical reimplantation ခွဲစိတ်ပေးသင့်သည်။ ဆီးလမ်းကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပိတ်ဆို့ခြင်း ureter အတိုင်းအတာ အလိုက် ထင်ရှားစွာ ချဲ့ထွင်သော နမူနာတွင် endoscopy ဖြင့် နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve ဖြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် vesicostomy ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့သည်နှင့် Hydronephrosis တဖြည်းဖြည်း သက်သာသည်။ Hydronephrosis မသက်သာပါက ureterovesical junction ပိတ်ဆို့မှု ureter dynamic ပိတ်ဆို့ခြင်း ထိရောက်သော peristalsis မဖြစ်နိုင်ခြင်း Hydronephrosis ဆီးအိမ် အတွင်း ဖိအား မြင့်တက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးစီးဆင်းမှု မြင့်ခြင်း နောက်ဆက်တွဲ ဟုတ် မဟုတ် စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve ဖြတ်တောက်ပြီးနောက် ureter အချင်း လျှော့ချ Hydronephrosis သက်သာရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ လိုနိုင်ကြောင်း ပညာရှင် အချို့ ညွှန်ပြသည်။ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ တည်ငြိမ်ပြီး ဆီးလမ်းကြောင်း ကူးစက်မှု ထိန်းချုပ်နိုင်ချိန် ureter နောက်ထပ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခေတ္တ ရွှေ့ဆိုင်းနိုင်ကြောင်း အကြံပြုသည်။ ဆီးအိမ် urodynamics စစ်ဆေးမှု low-compliance bladder ဆီးအိမ် အတွင်း ဖိအား မြင့်တက်ခြင်း တွဲဖက် ရှိ မရှိ ညွှန်ပြပါက ureteroplasty မပြုလုပ်မီ ပြုပြင်ရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်။ အပေါ်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း urodynamics စစ်ဆေးမှု ureter non-obstructive dilation နှင့် ureterovesical junction ပိတ်ဆို့ခြင်း ခွဲခြားရန် အကျိုးရှိသည်။ diuretic renogram သည် ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်းခြင်း dilute high-flow ဆီး ureter dilation တွဲဖက် လူနာအတွက် အကူအညီ နည်းပါးသည်။ ယင်းအချိန် percutaneous puncture ဖြင့် အပေါ်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း ဖိအား နှင့် ဆီးစီးဆင်းမှု တိုင်းတာခြင်း (Whitaker test) ပုံမှန် အလွန် လိုအပ်သည်။ ဆီးစီးဆင်းမှု တိုင်းတာခြင်းလည်း အလွန်အရေးကြီးသည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve လူနာ အမြောက်အမြား ထင်ရှားသော hypotonic urine တွဲဖက် ရှိပြီး မူလ diabetes insipidus လူနာကဲ့သို့ ဆီးစီးဆင်းမှု မြင့်မားပါက ကြာရှည် ureter dilation ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ အပေါ် သက်ရောက်မှု - ureter ဖိအားမြင့်ခြင်း သက်ရောက်မှုကြောင့် လူနာ ထက်ဝက်ခန့် ထင်ရှားသော ဆီး စူးစိုက်မှု လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်းသည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve ကုသမှု ရည်မှန်းချက်မှာ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ အများဆုံး ထိန်းသိမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve ရှေးဦးစွာ သိရှိချိန် (လွန်ခဲ့သော ၃၀ နှစ်) လူနာ ခန့်မှန်း ၂၅% သက်တမ်း ၁ နှစ် အတွင်း သေဆုံးပြီး ၂၅% ကလေးဘဝတွင် သေဆုံးပြီး ခန့်မှန်း ၅၀% လူငယ် ဘဝအထိ ရှင်သန်ကာ အတိုင်းအတာ အလိုက် ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်ခြင်း တွဲဖက် ရှိသည်။ ယခု မွေးကင်းစ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်ခြင်း နှင့် sepsis ကြောင့် သေဆုံးသူ အလွန် ရှားပါးသည်။ မွေးကင်းစကာလ သေဆုံး လူနာ အကြောင်းရင်း အများစု အဆုတ် ဖွံ့ဖြိုးမှု ညံ့ဖျင်းပြီး အသက်ရှူ ပျက်ကွက်ခြင်း တွဲဖက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve လူနာ မွေးစအချိန် ပြင်းထန်သော ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်ခြင်း တွဲဖက် ရှိနိုင်သည်။ ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့ပြီးနောက်ပင် ဆီး စုပုံခြင်း သို့မဟုတ် reflux ကြောင့် ကူးစက်ခြင်း ဖြစ်ပါက ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ထိခိုက်ခြင်း သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း တွဲဖက် ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ကျောက်ကပ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်ခြင်း renal parenchymal hypoplasia၊ Hydronephrosis၊ ကူးစက်သော kidney atrophy သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ် ultrafiltration ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း progressive glomerulosclerosis ရလဒ် ဖြစ်နိုင်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve renal parenchymal hypoplasia တွဲဖက် မကြာခဏ ရှိပြီး ယင်း သွင်ပြင်မှာ renal parenchymal microcystic ပြောင်းလဲခြင်း အထူးသဖြင့် renal cortex အပြင်ပိုင်း ဇုန်တွင် ထင်ရှားသည်။ ယင်း metanephric blastema အခေါင်း ဖိအားမြင့် ခြေအနေတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု ရလဒ် ဖြစ်နိုင်သည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve renal hypoplasia တွဲဖက်ခြင်း အကြောင်းရင်း မူလ သန္ဓေ ဖွံ့ဖြိုးမှု မူမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင် အချို့ ညွှန်ပြသည်။ ယင်း သွင်ပြင်မှာ ureteric bud ဖွံ့ဖြိုးမှု တည်နေရာ မူမမှန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အတွေ့ရများသော VURD syndrome (valve၊ တစ်ဘက် vesicoureteral reflux၊ renal hypoplasia) သည်လည်း ureteric bud ဖွံ့ဖြိုးမှု မူမမှန်ခြင်း သွင်ပြင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချို့ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း ကျောက်ကပ် ထိခိုက်မှု အပေါ် ကာဗာ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဥပမာ ကြီးမားသော တစ်ဘက် vesicoureteral reflux၊ ကြီးသော bladder diverticulum နှင့် urinary ascites တို့ အခေါင်း ဖိအား လျှော့ချခြင်း အပေါ် တက်ကြွသော သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ နောက်ပိုင်း ဆီးလမ်းကြောင်း valve ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း ဖြစ်စေပြီး ureter ဖိအားမြင့်ခြင်း အရှေးဆုံး nephron ကို ဦးစွာ သက်ရောက်သည်။ လူနာ အချို့ ဆီး စူးစိုက်မှု ထိခိုက်ခြင်း glomerular filtration rate ထိခိုက်ခြင်း အတိုင်းအတာထက် ပိုဆိုးပြီး ဆီးစီးဆင်းမှု မြင့်တက်ခြင်း ဖြစ်စေကာ ပြင်းထန်သော ရေဓာတ် ခြောက်ခြင်း နှင့် electrolyte ညီမျှမှု ပျက်ပြားခြင်း ဖြစ်စေသည်။ ယင်းနှင့်အတူ ဆီးစီးဆင်းမှု မြင့်တက်ခြင်း ureter နှင့် ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ချို့ယွင်ခြင်းကို အထက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ကုသမှုနည်းလမ်းများ

ခွဲစိတ်ကုသမှု,ဆေးဝါးကုသမှု,အထောက်အကူပြု ကုသမှု

ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းများ

ကျောက်ကပ် နှင့် ဆီးအိမ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းမှာ ရှေးဦးစွာ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သန္ဓေ သား အာထရာဆောင်း စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပါ။ မွေးကင်းစကလေး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု သေသေချာချာ ပြုလုပ်ပြီး ဆီးသွားပုံ နှင့် ဆီး စမ်းသပ်မှု စစ်ဆေးပါ။ azotemia နှင့် ကြာရှည်သော ဆီးလမ်းကြောင်း ကူးစက်ခြင်း လူနာ ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့ပြီးနောက်ပင် ရောဂါဟောကြိုတင် အလွန် ညံ့ဖျင်းသည်။

ပြသသင့်သော ဌာန

ဆီးလမ်းကြောင်း ဆေးဌာနသို့ သွားရောက်ပြသသင့်ပါသည်။ ဆေးရုံမသွားရောက်မီ ဤစနစ်မှတစ်ဆင့် ကြိုတင်ချိန်းဆို၍ ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်နှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ပါသည်။

နွေးထွေးသော အကြံပြုချက် - အထက်ပါ အချက်အလက်များသည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတအတွက်သာ ဖြစ်ပြီး ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်၏ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးမှုကို အစားမထိုးနိုင်ပါ။ ယင်းသို့ လက္ခဏာများ ရှိပါက ဆေးရုံတော်တွင် အချိန်မီ ပြသသင့်ပါသည်။