医
中国国际医疗服务系统
让最专业的医生成为你的专属医生
အိပ်မပျော်ရောဂါသည် အဖြစ်များဆုံး အိပ်စက်မှု ချို့ယွင်းချက်ဖြစ်ပြီး၊ သင့်လျော်သော အိပ်စက်ရန် အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ရှိလျက်နှင့်ပင် ညတိုင်း အိပ်ရခက်ခြင်း၊ အိပ်စက်မှု ထိန်းသိမ်းရ ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် စောစီးစွာ ထနိုးခြင်း တို့ကို ထပ်တလဲလဲ ခံစားရပြီး နေ့အချိန် လုပ်ဆောင်ချိန် ထိခိုက်မှု တွဲသော အခြေအနေကို ဆိုလိုသည်။ အိပ်မပျော်ခြင်းသည် အိပ်ရာပေါ် လှဲပြီးနောက် ကြာရှည်စွာ အိပ်မရခြင်း သို့မဟုတ် ညအချိန် မကြာခဏ နိုးပြီး ပြန်အိပ်ရ ခက်ခဲခြင်း၊ သို့မဟုတ် အရုဏ်တက် စောစီးစွာ နိုးပြီး ဆက်အိပ်မရခြင်း စသည့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။ ကြာရှည် အိပ်မပျော်ခြင်းသည် နေ့ခင်း အလုပ်၊ လေ့လာရေးနှင့် ဘဝကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်စေပြီး၊ အာရုံ စူးစိုက်မှု ကျဆင်းခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ် ကျဆင်းခြင်း၊ စိတ်တိုဒေါသထွက်ခြင်း တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ကာ စိတ်ကိုယ်ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးသော အန္တရာယ် ဖြစ်သည်။ အိပ်မပျော်ရောဂါ အကြောင်းရင်းမှာ ရှုပ်ထွေးပြီး မကြာခဏ အကြောင်းအရင်း အမျိုးမျိုး ပေါင်းစပ် သက်ရောက်မှု ရလဒ် ဖြစ်သည်။ လွယ်ကူစွာ ဖြစ်နိုင်ခြေ အကြောင်းအရင်း- မျိုးရိုးစဉ့် အလားအလာ၊ စိုးရိမ်ထိတ်လန်လွယ်သော စိတ်စရိုက် စသည်တို့ ဖြစ်သည်; နှိုးဆွ အကြောင်းအရင်း- နေထိုင်မှု ဖိအား၊ အလုပ် ပညာရေး ဝန်ထမ်း၊ စိတ်ခံစားမှု အပြောင်းအလဲ (စိုးရိမ်ခြင်း၊ စိတ်ကျွံခြင်း၊ တင်းမာခြင်း)၊ ရုတ်တရက် ဘဝ အဖြစ်အပျက်၊ အလုပ်အလှည့်ကျ သို့မဟုတ် အချိန်ဇုန် ကွာဟမှုကြောင့် ဇီဝနာရီ ပျက်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင် ဆူညံခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်လင်းခြင်း/အေးခြင်း/ပူခြင်း၊ အိပ်ရာမဝင်မီ ကော်ဖီ လက်ဖက်ရည်ခါး သို့မဟုတ် အရက်သောက်ခြင်း၊ အချို့သော ရောဂါများ (နာကျင်ခြင်း၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ရောဂါ၊ သိုင်းရွိုက် ဟော်မုန်း အလွန်အကျွံ ထုတ်ခြင်း စသည်) နှင့် ဆေးဝါး စသည်တို့ ဖြစ်သည်; ဆက်ထိန်း အကြောင်းအရင်း- အိပ်မပျော်ခြင်းကို အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ခြင်း၊ အိပ်ရာပေါ် ကြာကြာ နေခြင်း၊ နေ့ခင်း အိပ်ဖျားခြင်း စသည့် မကောင်းသော အပြုအမူတို့ အိပ်မပျော်ခြင်းကို နာတာရှည် ရှည်ကြာစေသည်။ စိုးရိမ်ခြင်းနှင့် စိတ်ကျွံခြင်းတို့သည် မကြာခဏ အပြန်အလှန် အကြောင်းအရင်း ဖြစ်ပြီး သံသရာ ဆိုးဖြစ်စေသည်။ အိပ်မပျော်ရောဂါ အဓိက လက္ခဏာမှာ အိပ်ရည် ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် နေ့ခင်း လုပ်ဆောင်ချိန် ထိခိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူနာ ညအချိန် အိပ်ရာပေါ် လှန့်လျား၍ အိပ်မရခြင်း၊ အိပ်မက်များပြီး လွယ်လွယ်နိုးခြင်း၊ နေ့ခင်း စိတ်အညစ် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အာရုံ စူးစိုက်ရ ခက်ခဲခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ် ကျဆင်းခြင်း၊ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ အလုပ် လေ့လာရေး ထိရောက်မှု သိသာစွာ ကျဆင်းခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ ကြာရှည် အိပ်မပျော်သူများ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ အစာအိမ်အူ မသမှု စသည့် ခန္ဓာ လက္ခဏာများ တွေ့ရနိုင်ပြီး စိုးရိမ်စိတ်ကျွံခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ ကိုယ်ခံအား ကျဆင်းခြင်း စသည့် အန္တရာယ်များ တိုးစေသည်။ အိပ်မပျော်ရောဂါ ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းသည် အဓိကအားဖြင့် အသေးစိတ် မေးမြန်းခြင်းနှင့် အိပ်စက်မှုဆိုင်ရာ ပုံစံ အကဲဖြတ်ခြင်းအပေါ် မူတည်သည်။ ဆရာဝန်က အိပ်မပျော်ပုံစံ၊ ကြာချိန်၊ နေ့ခင်း ထိခိုက်မှုနှင့် ဖြစ်နိုင်သော နှိုးဆွ အကြောင်းရင်းများကို သိရှိသည်။ အိပ်ရှူ မှုန့်ခြင်း (sleep apnea)၊ အနားမခံရသော ခြေထောက် လက္ခဏာစု (restless legs syndrome) စသည့် တွဲဖက်ရောဂါဟု သံသယရှိသူများ polysomnography စမ်းသပ်၍ ရောဂါ အတည်ပြုနိုင်သည်; စိတ်လက္ခဏာ ပြဿနာကြောင့် ဖြစ်သော အိပ်မပျော်ခြင်းအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေ အကဲဖြတ်ရမည်။ အိပ်မပျော်ရောဂါ ကုသမှုတွင် ဦးစားပေးမှာ ဆေးဝါးမဟုတ်သော သိမှတ်အပြုအမူ ကုထုံး (CBT-I) ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုသော ရှေ့တန်း အစီအစဉ်လည်း ဖြစ်သည်။ အဓိက- လှုံ့ဆော် ထိန်းချုပ်မှု ကုထုံး (အိပ်ချင်မှ အိပ်ရာဝင်ခြင်း၊ အိပ်ရာကို အိပ်စက်ရန်အတွက်သာ သုံးခြင်း၊ အိပ်မရပါက အိပ်ရာမှ ထခြင်း)၊ အိပ်ချိန် ကန့်သတ် ကုထုံး (အိပ်ရာပေါ် နေချိန် တိုစေခြင်း၊ အိပ်စက်မှု ထိရောက်မှု မြှင့်တင်ခြင်း)၊ ပြေလျော့ရေး လေ့ကျင့်ခန်း၊ သိမှတ်မှု ပြန်တည်ဆောက်ခြင်း (အိပ်စက်မှုနှင့် ပတ်သက်သော မသင့်လျော်သော အယူအဆများ ပြင်ခြင်း)၊ အိပ်ရေး သန့်ရှင်းရေး ပညာပေးခြင်း (ပုံမှန် အိပ်ထ အချိန်၊ အိပ်ရာမဝင်မီ လှုံ့ဆော်မှု ရှောင်၊ တိတ်ဆိတ် သက်တောင့်သက်သာ အိပ်စက်ရန် ဖန်တီးခြင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဆေးဝါး ကုသမှုသည် အဓိကအားဖြင့် တိုတို သက်သာရာအတွက်ဖြစ်ပြီး၊ benzodiazepine receptor တက်ကြွဆေး၊ non-benzodiazepine အိပ်ဆေး (zopiclone၊ eszopiclone စသည်)၊ melatonin receptor တက်ကြွဆေး၊ အိပ်ပျော်စေသော အာနိသင်ရှိသော စိတ်ကျွံနှိမ်ဆေး စသည်တို့ အသုံးများပြီး၊ ဆရာဝန် ညွှန်းချက်အတိုင်း တိုတို လိုအပ်သလို သုံးရမည်; ကြာရှည် မှီခိုခြင်း ရှောင်သည်။ တရုတ် ဆေးဘက်တွင် အိပ်မပျော်ခြင်းကို နှလုံး၊ အသည်း၊ သယကကုဋ် (spleen)၊ ကျောက်ကပ် စသည်တို့မှ ရှုပြီး၊ ရောဂါ ခွဲခြား၍ နှလုံး စိတ်ကို အေးဆေးစေသော၊ အသည်းကို ပြေလျော့စေသော ဆေးများနှင့် အပ်စိုက်ကုထုံး တို့ကို သုံးနိုင်သည်။ အိပ်မပျော်ရောဂါ ကာကွယ် တိုးတက်ရေးသည် ကောင်းမွန်သော အိပ်စက်မှု အလေ့အထ ထူထောင်ခြင်း အဓိကဖြစ်သည်။ ပုံမှန် အိပ်ထ အချိန်ကို ထိန်းပါ; ပိတ်ရက်များတွင်ပင် အိပ်ရာဝင်နှင့် ထချိန် အတတ်နိုင်ဆုံး ပုံမှန်ထားပါ; အိပ်ရာမဝင်မီ တစ်နာရီတွင် မိုဘိုင်းဖုန်း ကွန်ပျူတာ စသည့် အီလက်ထရောနစ် ပစ္စည်းများနှင့် ဝေးပါ; မွန်းလွဲပိုင်းနောက်ပိုင်း ကော်ဖီ လက်ဖက်ရည်ခါး၊ ညစာ အလွန်ဝ/အလွန်ဗိုက်ဆာ သောက်စားခြင်း ရှောင်ပါ; နေ့ခင်း သင့်လျော်စွာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ၊ သို့သော် အိပ်ရာမဝင်မီ ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်း ရှောင်ပါ; အိပ်ခန်းကို တိတ်ဆိတ် မှောင်မိုက်၍ အပူချိန် သင့်လျော်အောင် ထားပါ။ အိပ်မပျော်ခြင်း နှစ်ပတ်ထက် ကြာပြီး လူနေမှုကို ထိခိုက်ပါက အချိန်မီ ဆေးကုသမှု ခံယူပြီး ကျွမ်းကျင်သူ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် စနစ်တကျ ကုသရမည်; ကိုယ်တိုင် ကြာရှည်စွာ အိပ်ဆေး အလွဲသုံးစားခြင်း ရှောင်သည်။
|
