ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း (refractory heart failure)

ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်းကို မတ်သော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးအဆင့် နှလုံးချို့ယွင်းခြင်းဟုလည်း ခေါ်ပြီး၊ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဆေးဝါး ကုသမှု ပြီးနောက် လူနာ၌ ထင်ရှားသော နှလုံးချို့ယွင်း လက္ခဏာများ (ဥပမာ အသက်ရှူရခက်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း) နှင့် ရူပလက္ခဏာများ ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်ကာ နှလုံးချို့ယွင်း အရှိန်မြှင့် ဖြစ်ပွါးမှုကြောင့် ထပ်တလဲလဲ ဆေးရုံ တက်နေရသော ပြင်းထန်သော အခြေအနေကို ဆိုလိုသည်။ နှလုံးချို့ယွင်းခြင်းသည် နှလုံး ရောဂါ အမျိုးမျိုး၏ နောက်ဆုံး အဆင့်ဖြစ်ပြီး နှလုံး သွေးပို့ လုပ်ဆောင်ချိန် ကျဆင်းကာ ခန္ဓာကိုယ် ဇီဝြဖစ်ပျက်မှု လိုအပ်ချက်ကို မဖြည့်နိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်းသည် နှလုံးချို့ယွင်း လူနာ အချိုးအစား နည်းသော်လည်း ရောဂါ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ဆေးရုံ မကြာခဏ တက်ရခြင်း၊ လူနေမှု အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ ရောဂါခန့်မှန်းချက် မကောင်းခြင်း တို့ ရှိသဖြင့် ဘက်စုံ စေ့စပ်သေချာသော စီမံခန့်ခွဲမှု လိုအပ်သည်။ ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း အကြောင်းရင်း အခြေခံမှာ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ နှလုံးရောဂါ အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပြီး၊ ischemia နှလုံးကြွက်သား ရောဂါ (သွေးကြောကျဉ်း နှလုံးရောဂါ နှလုံးဖောက်ခြင်း)၊ ချဲ့ထွင်သော နှလုံးကြွက်သား ရောဂါ၊ သွေးတိုးကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ နှလုံး အဆစ်အမြှေး ရောဂါ၊ နှလုံးကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း "ခက်ခဲ" ရသည့် အကြောင်းရင်း- နှလုံးကြွက်သား ရောဂါဗေဒ ဆက်တိုက် တိုးတက်ပြီး ပြန်လှန်၍မရခြင်း; ထပ်တလဲလဲ နှလုံးကြွက်သား ischemia သို့မဟုတ် ပြန်လည် နှလုံးဖောက်ခြင်း; နှိုးဆွ အကြောင်းရင်း ဖယ်ရှားခြင်း မရှိဘဲ ဆက်ရှိနေခြင်း- ဥပမာ ကူးစက်ခြင်း၊ အရှိန်မြန် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း (atrial fibrillation)၊ သွေးပေါင်ချိန် ထိန်းမရခြင်း၊ သွေးအားနည်းခြင်း၊ သိုင်းရွိုက် လုပ်ဆောင်ချိန် မူမမှန်ခြင်း၊ ဓာတ်လျှပ်စစ်ဓာတ် ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း၊ ဆေး ဆက်လက် သုံးစွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း စသည်တို့; အခြား အင်္ဂါ လုပ်ဆောင်ချိန် မကောင်းခြင်း (ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချိန် မကောင်းခြင်း၊ နာတာရှည် အဆုတ်ရောဂါ) တွဲခြင်းက ကုသမှုကို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း လက်တွေ့ လက္ခဏာများ ပြင်းထန်သည်။ ဘယ်ဘက် နှလုံးချို့ယွင်း အဓိက ပုံစံမှာ လုပ်အားပေး အသက်ရှူရခက်ခြင်း၊ ညအချိန် အခါခါ အသက်ရှူရခက်ခြင်း၊ တည့်မတ်ထိုင် အသက်ရှူရခြင်း၊ ချောင်းဆိုးပြီး ပန်းရောင် အမြှုပ်သဖွယ် သိပ်ချွဲ ပေါက်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်; ညာဘက် နှလုံးချို့ယွင်း အဓိက ပုံစံမှာ ခြေလက်အောက်ပိုင်း ရောင်ရမ်းခြင်း၊ လည်ပင်း သွေးပြန်ကြော ပေါင်းတင်းခြင်း၊ အသည်းကြီးခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်ရေပြည့်ခြင်း၊ အစာအိမ်အူ သွေးစုပုံခြင်းကြောင့် စားချင်စိတ် နည်းခြင်း ဗိုက်ပြည့်ခြင်း ပျို့ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ လူနာ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း သိသာစွာ ကျဆင်းပြီး အနည်းငယ် လှုပ်ရှားရုံနှင့် အသက်ရှူမြန်လာကာ ထပ်တလဲလဲ ဆေးရုံ တက်ရသည်။ နှလုံးချို့ယွင်းခြင်းသည် ကျောက်ကပ် သွေးဝင်ရောက်မှု နည်းပါးစေပြီး ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချိန် ဆိုးရွားခြင်း (နှလုံးကျောက်ကပ် လက္ခဏာစု)၊ အသည်း လုပ်ဆောင်ချိန် သွေးစုပုံ ဒဏ်ရာ၊ ခန္ဓာကိုယ် ညှိုးနွမ်းခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။ နောက်ဆုံးအဆင့် လူနာများ လုံးဝ အိပ်ယာထိန်းကာ လူနေမှု အရည်အသွေး ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်သည်။ ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း ရောဂါသတ်မှတ်ရန် နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း ရှိကြောင်း သတ်မှတ်ပြီး အခြေခံပေါ်တွင် ရောဂါ ပြင်းထန်မှုနှင့် ခက်ခဲရသည့် အကြောင်းရင်းကို အကဲဖြတ်ရမည်။ စစ်ဆေးမှုများ- brain natriuretic peptide (BNP သို့မဟုတ် NT-proBNP) သိသာစွာ မြင့်ခြင်း၊ နှလုံး အာထရာဆောင်းဖြင့် နှလုံး လုပ်ဆောင်ချိန် (ejection fraction) အကဲဖြတ်ခြင်း၊ နှလုံးမှန်စမ်းသပ်ချက်၊ ရင်ဘတ် X-ray၊ အသည်းကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက်၊ ဓာတ်လျှပ်စစ်ဓာတ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လိုအပ်ပါက coronary angiography၊ နှလုံး သံလိုက်ပုံ စစ်၍ အကြောင်းရင်း ရှင်းလင်းသည်။ ခက်ခဲသော နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း ကုသမှုသည် ဘက်စုံ ပါရဂူ စီမံခန့်ခွဲမှု လိုအပ်သည်။ ဆေးဝါး ကုသမှုဘက် "စံလေးမျိုး" အခြေပေါ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်- angiotensin receptor-neprilysin inhibitor (ARNI)၊ β receptor တားဆီးဆေး၊ aldosterone receptor တားနှောင့်ဆေး၊ SGLT-2 တားဆီးဆေး စသည်တို့ကို သွေးပေါင်ချိန်၊ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချိန်အလိုက် စေ့စပ်စွာ ချိန်ညှိသည်; ဆီးဆေးက အရည်စုပုံမှု လျှော့ချရန် သုံးသော်လည်း ခက်ခဲသူများ ဆေးပမာဏ ကြီးကြီး သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ် ဆီးဆေး သုံးရနိုင်သည်။ အခြေအနေ ကိုက်ညီသော လူနာများအတွက် cardiac resynchronization therapy (CRT- အခန်းသုံး နှလုံးခုန်နှုန်း ထိန်းစက် ထည့်သွင်း) က ventricle မညီမျှခြင်းကို တိုးတက်စေနိုင်သည်; implantable cardioverter-defibrillator (ICD) က ပြင်းထန်သော နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း ရုတ်တရက် သေဆုံးခြင်းကို ကာကွယ်သည်; ပြင်းထန်သူများ စဉ်ဆက်မပြတ် သွေးကြောကြောသွင်း positive inotropic ဆေး သုံးရနိုင်ပြီး၊ သို့မဟုတ် left ventricular assist device (artificial heart) ကို ပေါင်းကူး သို့မဟုတ် နောက်ဆုံး ကုသမှုအဖြစ် သုံးနိုင်သည်; နှလုံး အစားထိုး ကုသမှုသည် နောက်ဆုံးအဆင့် နှလုံးချို့ယွင်းခြင်း အထိရောက်ဆုံး ကုသနည်းဖြစ်သော်လည်း အလှူခံ နှလုံး ရရှိနိုင်မှု အကန့်အသတ်ဖြင့် ကန့်သတ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ရေ နှင့် ဆား စားသုံးမှုကို တင်းကြပ်စွာ ထိန်းရမည် (နေ့စဉ် အရည်ပမာဏ 1500 ml ခန့်၊ ဆား