ဆီးချိုရောဂါကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းမှာ ကျန်းမာရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး အများပြည်သူရဲ့ အာရုံစိုက်မှု ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး ဆက်စပ်တဲ့ နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်တွေလည်း နက်ရှိုင်းစွာ တိုးမြှင့်နေဆဲပါ။ နေ့စဉ်ဖုန်းတွေကို မရပ်မနား၊ ကွန်ပျူတာသုံးစွဲခြင်း၊ ဗီဒီယိုကို ဆေးကြောခြင်းတို့ကြောင့် သင့်မျက်လုံးတွေဟာ အမြဲတမ်း ခြောက်သွေ့တာ၊ ဆီးချိုထွက်တာ၊ အမှောင်ဖြစ်နေတာလား? မျက်စိအလွန်အကျွံ သုံးတဲ့အခါ လူတော်တော်များများဟာ ယာယီမြင်ရတာ အဆင်မပြေဘူးလို့ ခံစားရပေမဲ့ ရေဆေးတစ်စက်သောက်လိုက်ရင် သာယာတယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ရေရှည်မှာ လျစ်လျူရှုထားရင် မျက်စိခြောက်ခြင်း၊ အနီရောင်ရခြင်း၊ ကွဲပြားခြားနားမှု စတဲ့ မော်လီကျူးတွေဟာ မျက်လုံးခြောက်တာ၊ နှာခေါင်းစည်းပျက်စီးတာ (သို့မဟုတ်) ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းမှုကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းက ဒါဟာမျက်လုံးတွေက ထွက်လာတဲ့ ပျက်စီးမှုရဲ့ သတိပေးချက်ပါ။ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ တွေ့နေရတဲ့ မျက်မမြင်ဖြစ်ပွားမှုတွေကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ? (၂၀၂၄) တရုတ် မျက်စိခြောက်မှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့ သဘောတူညီချက်အရ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် မျက်လုံးခြောက်ရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်းသည် ၅-၅၀% ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၁.

၀% မှ ၅. ၄% အထိရှိကြောင်း ပြသထားသည်။ ယနေ့ခေတ်မှာ လူအများအပြားက အီလက်ထရွန်းနစ် ဖန်သားပြင်တွေကို ကလေးတွေကနေ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေအထိ၊ အထူးသဖြင့် အလယ်တန်းလူငယ်တွေ၊ အလုပ်သုံး ကွန်ပြူတာတွေနဲ့ အိမ်ပြန်သုတ်တဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေမှာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပိတ်ထားပြီး နောက်တစ်ခုကတော့ ညတွင်းချင်း အိပ်စက်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှု စသည်တို့ပါ။ Li Shawei က 'မျက်လုံးပန်းကျမှုနဲ့ မျက်စိအခြောက်ရဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်ဟာ အပြန်အလှန်ဆုံပြီး ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ မျက်လုံးဖောင်းပွခြင်း စတဲ့ ရောဂါတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ကာ သာမန်လူထုမှာ တိကျစွာ ခွဲခြားဖို့ ခက်ခဲတယ်' ဟု ထောက်ပြသည်။ သို့သော်လည်း ရောဂါဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းပြချက်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် ကုသမှုနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မျက်စိခြောက်ရောဂါ အများစုကို ထိရောက်စွာ သက်သာစေနိုင်သည်။ ဆေးမတွေ့ရသေးတဲ့ ရေရှည်အတားအဆီးများကြောင့် နှာခေါင်းစည်းကူးစက်မှုများ တိုးပွားလာခြင်း၊ အမြင်အာရုံ ချွတ်ယွင်းမှု၊ မျက်လုံး မှိတ်တုတ်သွားခြင်း၊ ပြင်းထန်သော ကူးစက်ရောဂါ (သို့မဟုတ်) ကိုယ်ခံအားပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါရှိသူများတွင် နှာခေါင်းဖျားဖုံး သို့မဟုတ် မျက်မှောက်ကွယ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးပါသည်။ အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးအတွက်လည်း ဖြစ်ပျက်စေသောအကြောင်းအရည်ကုသရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပလတ်စေးဆေး၏ အဓိကပါဝင်မှု သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်မှု ကွဲပြားမှုအပေါ်မူတည်၍ မျက်စိခြောက်ခြင်းကို ဆီဓာတ်ချို့တဲ့ပုံစံ၊ ရေနံ အရည်လုံခြုံရေး ပုံစံ (သို့မဟုတ်), ရောစပ်ပုံစံ၊ ဆဲလ်ဖြူပရိုတင်းအကျဉ်း (သို့မဟုတ်)) ၊ သွေးလျှပ်အင်္ဂါရပ်ဆိုင်ရာ ထူးခြားမှု ၅ မျိုးအဖြစ် ခွဲဝေနိုင်ပါတယ်။ မျက်စိခြောက်ခြင်းသည် ဆေးရုံသို့ ရောက်ရှိသည့်လူနာများ၏ ဘဝနေထိုင်မှုအကျင့်များကို ပြောင်းလဲစေရန် လိုအပ်သည်။ အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးကြောင့် ပိုးမွှားဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ၊ အမြင်က သဘာဝအတိုင်း မှိတ်တုတ်မှောင်သွားတတ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က အသက်အရွယ်အိုများတွင် အများဆုံးဖြစ်ပွားနေသည့် အူမရောင်ရောဂါနှင့်အတူ မျိုးရိုးဗီဇ၊ မိခင်ကိုယ်အင်္ဂါကူးစက်မှု စသည်တို့ဖြင့် ဆက်စပ်သော မွေးရာပါ ဝက်ဝံဖြူရောင်ရောဂါ (သို့မဟုတ်) ဘွင်းဒဏ်ရတတ်တဲ့ ဝက်ဝမ်ဖြူရောင် ရောဂါ (ပမာဏအားဖြင့် လူကြီးမင်း၏ မျက်စိမှ မြင်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ နှာခေါင်းလောင်းခြင်း၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖောက်ပြန်ခြင်းကို ခံစားနေရသူများလည်း ရှိသည်ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်ကိုပြောဆိုရာတွင် လူဦးရေများစွာဟာ သက်ကြီးရွယ်အို အရွယ်ရောက်ပြီး ကျွမ်းကျင်လာကြပြီ ဖြစ်ကြောင်း ထင်မြင်ချက်ဟောင်းတွေထဲမှာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် နီးကပ်ကြည့်မှု၊ ကြည့်ရှုရေး၊ ပွင့်လင်းစွာ အလင်းပေးခြင်း၊ ညဘက်မျက်လုံးပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံခံအားလျှော့ကျစေသည့် ဆေးရုံဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှုကို တွေ့ရှိတဲ့အခါ မကြာမီမှာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။ အူမရောင်ရောဂါသည် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် သီးသန့်မဟုတ်ကြောင်း၊ အသက် ၄၀ ကျော်လူဦးရေတွင် မျက်စိကျန်းမာရေး ပြောင်းလဲမှုများကို ဂရုစိုက်သင့်သည်ဟု ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။ ရှန်ရှိုးဝိုင်း ကတော့ ယဉ်ကျေးတဲ့ အူမလည် ရောဂါပိုး ၇၂၆-၂၃ ကိုယန်းပုံစံနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ယနေ့ခေတ် ကုထုံးနည်းပညာမှာ အဓိကအားဖြင့် ပိုက်စက္ကန့် လေဆာကူညီသော ၈၂၄-၂၄-၁၉, အများစုအာရုံပြုလုပ်သည့် ခရစ္စတေးလက်တု အစားထိုးခြင်း နှင့် သေးနုပ်စွာ ဖြတ်တောက်ထားသော ၉-၂၅-၁၉ စတာတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းက ဆက်လက်ရှင်းပြသည်-လူနာ၏ အူမရောင်ရောဂါဟာ မပြင်းထန်သေးသော်လည်း မျက်စိအိုများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်၌တွင် အနီးတဝိုက်၊ ပွင့်လင်းသောမျက်လုံးနှင့် မြင်နိုင်စွမ်းရှိပြီး အူမလည်မှု လွယ်ကူစွာ ပေါင်းစပ်လျက် ရှိပါက၊ သူ့မြင်အာရုံပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေဟာ ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိဘဲ ပုံမှန်အလုပ်လုပ်တဲ့ ဘဝကို သက်ရောက်စေသည်။ ဒီအခြေအနေမှာ အူမအိတ် ၁၃၂၉ ခွက်ကို ကြိုတင်ပြုလုပ်နိုင်ပြီး သူ့ရဲ့ အလင်းရောင်၊ ပန်းပွင့်မှု၊ မျက်စိတည့်မတ်မှု (သို့မဟုတ်) ဝေးမြင်မှုကို တိကျစွာ ညှိပေးကာ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် သူ့မျက်လုံးတွေကို ပုံမှန်နဲ့ အလုပ်ကောင်းမွန်တဲ့ အခြေအနေဆီ ပြန်လည်ထူထောင်ပေးနိုင်တယ်။ လူတိုင်းရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေက မတူကွဲပြားပါတယ်။ မျက်စိကျန်းမာရေးဟာ တစ်ချိန်တည်းမှာ ထိန်းသိမ်းထားမှုမဟုတ်ဘဲ အသက်အရွယ်အမျိုးမျိုး၊ ဘဝအခြေအနေ အမျိုးမျိုးရှိသူများအတွက် မျက်လုံးရောဂါအန္တရာယ်က ကွဲပြားခြားနားပါတယ်။ အမြင်အာရုံ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ဘယ်အသက်အရွယ်မဆို ကြိုတင်ကုသဖို့ အရေးပါပြီး အမြန်ဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ သုံးနှစ်သားကျော် ကလေးအများစုသည် မျက်မှန် ၁၈၁၈ စစ်ဆေးမှုကို လက်တွဲဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း ဦးသိန်းစိန်က ထောက်ပြခဲ့ပြီး ဒီအချိန်မှ မြင်ခြင်းနှင့်မျက်မှန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မှတ်တမ်းများ စတင်တည်ဆောက်ရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ ဆယ်ကျော်သက်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မျက်စိဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှုများ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း သတိပေးသည်။ ကလေးငယ်များ၏ မျက်စိအာရုံအရင်းအမြစ်သည် ၁၂ နှစ်မတိုင်မီတွင် တဖြည်းဖြည်း ကုန်ဆုံးသွားတတ်ပြီး ခြောက်နှစ်အရွယ်မှ အနီးကပ်မြင်ခြင်းဖြစ်ပေါ်လာပါက အနာဂတ်၌ ကြီးထွားမှုအန္တရာယ်ကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။ Li Shawei က အသက်ကြီးရင့်တာနဲ့အတူ ပိုးအိမ်ရောင်ရောဂါ၊ အရောင်ပြာမျက်လုံးပြောင်းခြင်း၊ ယိုယွင်းတဲ့နေရာမျိုးစေ့ စသည့် မတ်တႃ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများ တိုးတက်စေကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အလယ်လူရွယ်နှင့် နှေးသော လူနာစုတို့တွင် မျက်ခွံနဲ့ မျက်ရည်ဖိအား ပုံမှန် စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဒါ့အပြင် ဘီလူး (၂) ၊ ဘီလူ (၄) တို့ရှိသူများမှာ မျက်စိဆိုင်ရာ ရောဂါ များပြားလှပါတယ်။ Li Xiaoming ကတော့ သွေးတိုးမြင့်တဲ့ ဆီးချိုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ မျက်ကြည်လွှာ ချွတ်ယွင်းမှုနဲ့ ပလတ်စတစ် လုပ်ဆောင်မှု ယူနစ် ပျက်စီးတာတွေဟာ အဓိက အကြောင်းရင်းတွေဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ လူနာအတော်များများဟာ သွေးပေါင်၊ သကြားအရေအတွက်ကိုသာ ဂရုမစိုက်ကြပေမဲ့ မျက်လုံးကျန်းမာရေးကို လျစ်လျူရှုကြတယ်။ မျက်စိကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ရန်၊ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးအတွက် သိပ္ပံနည်းကျ ကျွမ်းကျင်မှုရှိစေဖို့၊ ပုံမှန် ဆေးစနစ်များတွင် ယုံကြည်စိတ်ချခြင်း၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ကြည့်ကုသမှုများ ပြုလုပ်ရာတွင် မိမိတို့ကိုယ်သူတို့ အချိန်မဆွဲနိုင်သော သို့မဟုတ် တရားမျှတစွာ အသုံးပြုမှုကို မနှောင့်ယှက်နိုင်သည့် သာမန်ဆေးဝါးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးရန်။