အရင်က တွေးတာထက် ပိုများတဲ့ ဇီဝဗေဒကွဲပြားမှုကြောင့် ကျန်းမာတဲ့ အိုမင်းခြင်းပုံစံတွေ ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။
မကြာသေးမီက နိုင်ငံတကာကျန်းမာရေးကဏ္ဍက နောက်ဆုံးဖြစ်စဉ်များစွာကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ဆက်စပ်တိုးတက်မှုတွေဟာ လုပ်ငန်းနှင့် အများပြည်သူရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိစေပါတယ်။ အိုမင်းခြင်းမော်လီကျူး ပြောင်းလဲမှုကို စစ်ဆေးခြင်းရဲ့ နောက်ဆုံး သုတေသနတွေဟာ ယခင်က ယူဆခဲ့ဖူးတဲ့ ထူးခြားပြီး သိသိသာသာ ကွဲပြားတဲ့ အိုမင်းခြင်း ခရီးစဉ်နဲ့ လုံးဝခြားနားပါတယ်။ လန်ဒန်က ဘုရင်ဟောင်းကောလိပ်နဲ့ ဗြိတိန်က ယနေ့အချိန်အထိ အပြည့်အဝဆုံး အိုမင်းခြင်းမော်လီကျူး သုတေသနတစ်ခုက တွေ့ရှိထားတာက မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းတွေနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတွေဟာ လူတစ်ဦးရဲ့ ဘဝပတ်စဉ်အတွင်းမှာ ဆက်တိုက် တုံ့ပြန်ဆက်သွယ်မှုရှိတယ်ဆိုတာပါ။ မှတ်သားစရာက ပါဝင်သူအမျိုးမျိုးရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇတွေဟာ သက်ကြီးရွယ်အိုနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ (CXCL9) ဗီဇပြောင်းလဲမှု လမ်းကြောင်းတွေကို ခြားနားစွာ တွေ့ရှိထားတာပါ။ ဒါ့အပြင် ဗီဇပြောင်းလဲမှုတွေဟာ အသက်အရွယ်နဲ့အတူ သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦးမှာ Tumor Protein P53 ကို တားဆီးတဲ့ ဗီဇကို တားဆီးတဲ့ ဗီဇကို တွေ့ရှိထားပြီး ဒီဗီဇပြောင်းလဲမှုတွေဟာ တိကျတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှု (သို့) ရောဂါအန္တရာယ်အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်တာပါ။ အရေးပါတာက ဒီလေ့လာမှုက ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှု (သွေးထဲက PFAS အဆင့်အတက်အကျတွေလို) နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တွေကြားက ဆက်စပ်မှုကိုလည်း ထောက်ပြထားတာပါ။ ဒါက ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို ကိုင်တွယ်တဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အစီအစဉ်တွေရဲ့ မော်လီကျူးအဆင့်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ထောက်ပြတယ်။ မော်လီကျူး အိုမင်းခြင်းဟာ ဆဲလ်ပျက်စီးမှုတွေရဲ့ ဆက်လက်စုဆောင်းမှုနဲ့ အရေးပါတဲ့ မော်လီကျူး DNA၊ ပရိုတင်း၊ အဆီတွေရဲ့ ဓာတုပြောင်းလဲမှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်က အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တစ်ရှူးလုပ်ဆောင်မှု တိုးတက်မှု လျော့နည်းစေပြီး ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ၊ ကင်ဆာနဲ့ ဗီတာမင်ရောဂါတွေအပါအဝင် အသက်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ရောဂါအန္တရာယ်တွေကို တိုးမြှင့်စေပါတယ်။ အိုမင်းခြင်းရဲ့ မော်လီကျူးအဆင့်မှာ ဖြစ်ပျက်ပုံကို နားလည်ခြင်းဟာ အသက်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ရောဂါတစ်သီကြီးကို ကာကွယ်ဖို့ (သို့) ပြန်လည်ဖယ်ရှားဖို့တောင်မှ အရေးကြီးတဲ့ တာဝန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာ အသက်သက်တမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးနိုင်တယ်တဲ့။ သုတေသနရဲ့ ပထမဦးဆုံး စာရေးဆရာနဲ့ လေ့လာသူ Dr. Julia Ellsedd Mustafa က King's College London က ပြောတာက အိုမင်းခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ မော်လီကျူးလမ်းကြောင်းဟာ မော်လီကျူး တစ်ခုတည်းသော မြေပုံမဟုတ်ဘူးတဲ့။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သုတေသနက ပြတာက လူတွေဟာ တိကျတဲ့ ဇီဝခရီးစဉ်တစ်ခုမှာ မတူညီတဲ့ ဇီဝဖြစ်စဉ်တွေကို လိုက်နာတာပါ။ ဒါဟာ ရောဂါအန္တရာယ်ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအတွက် ခန့်မှန်းဖို့နဲ့ ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဖန်တီးပေးပါတယ်။ ၈ နှစ်ကြာ စောင့်ကြည့်မှုအတွင်းမှာ အဖွဲ့က သွေးထဲက RNA အဆင့်တွေ၊ ၁၆၀၀၀ လောက်ရှိတဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ လှုပ်ရှားမှုအဆင့်တွေနဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အိုမင်းခြင်းမှာ ဇီဝဖြစ်စဉ်များစွာရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအတွက် ပါဝင်မှုတွေကို ဆက်လက် တိုင်းတာခဲ့တယ်။ ဒါတွေဟာ နိုင်ငံတကာမှာ အများပြည်သူသိတဲ့ သုတေသန ရလဒ်တွေကို အခြေခံပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကော်ပိုဒ်အတွက် ရည်ညွှန်းပြီး ဆေးကုသမှု အကြံပြုချက်မဟုတ်တာ ရှင်းပြဖို့ လိုပါတယ်။ ကျန်းမာရေးမှာ သံသယရှိရင် ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်တွေကို တိုင်ပင်ပါ။
