အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါကနေ ဦးနှောက်ကို ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ ပရိုတင်းတစ်မျိုးကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေ

မကြာသေးမီက နိုင်ငံတကာကျန်းမာရေးကဏ္ဍမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နောက်ဆုံးဖြစ်စဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တိုးတက်မှုတွေဟာ လုပ်ငန်းနဲ့ အများပြည်သူရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကို ဆက်လက်ရယူနေဆဲပါ။ ၀ နှင့် အခြား ဝ အနည်းအကျဉ်း ဝ အပြန်အလှန်ဖြစ်ပွားတဲ့ ရောဂါတွေနဲ့ ဖျက်ဆီးတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ tau ပရိုတင်းတွေပါ။ ပုံမှန်အခြေအနေမှာ tau ဟာ mitochondria တွေကို တည်ငြိမ်စေနိုင်ပြီး ဆဲလ်အက်စ်ပုံစံတည်ဆောက်ထားတဲ့ အမျှင်ပုံစံ တည်ဆောက်မှုဟာ ဝ ဆဲလ်တွေရဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်နဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရောဂါအခြေအနေမှာ tau ဟာ ယိုယွင်းသွားပြီး အဆိပ်သင့်တဲ့ mitochondria တွေကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပါတယ်၊ ဒီ mitochondria တွေဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် ဦးနှောက် mitochondria တွေကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ကူညီတဲ့ mitochondria တွေကို တားဆီးပေးပါတယ်။ Penn State တက္ကသိုလ်က သုတေသီတွေက ဇူလိုင် ၁၇၊ ၂၀၂၆ ရက်နေ့မှာ Science Advance Journal of Pneumonia Progress မှာ ထုတ်ဝေတဲ့ စာတမ်းတစ်ပုဒ်မှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အခြားပရိုတင်းတစ်ခုဟာ ဦးနှောက်ကို ဒီပျက်စီးမှုကနေ ကာကွယ်ဖို့ ကူညီနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်က အနာဂတ်မှာ Pneumonia 3 နည်းဟာ ဒီသဘာဝကာကွယ်မှုကို မြှင့်တင်နိုင်ပြီး tau-related ရောဂါတွေကြောင့်ဖြစ်စေတဲ့ ဘေးဖြစ်စေတဲ့ သက်ရောက်မှုတွေကို လျော့နည်းစေဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခု တင်ပြတယ်။ tau ပရိုတင်းက ဦးနှောက်ကို ပျက်စီးစေပါတယ်။ tau ပရိုတင်းဟာ ဦးနှောက်နဲ့ ဇီယမ် ၇ ဇီယမ်စနစ်ရဲ့ နေရာတိုင်းမှာ တွေ့ရပြီး ဇီယမ် ၈ ဇီယမ်ရဲ့ တည်ဆောက်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးပြီး ကွန်ရက်ဖွဲ့စည်းမှုကို ကူညီပေးပါတယ်။ ဇီယမ် ၁ ဇီယမ်နဲ့ အခြားဇီယမ် tau ရောဂါတွေမှာ ဇီယမ် ၉ ဇီယမ် ဆဲလ်တွေအတွင်းမှာ စုဆောင်းလာပါတယ်။ ဒီထူးခြားတဲ့ အုပ်စုတွေဟာ tau tangles လို့ခေါ်ပြီး သိမြင်မှုကျဆင်းမှု၊ ဦးနှောက်အလုပ်လုပ်မှုပျက်စီးမှု၊ ဇီယမ် ၁၀ ဇီယမ် ဆဲလ် သေဆုံးမှုတို့နဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။ သုတေသနသစ်တစ်ခုမှာ Sorting-Related receptor with A-type repeats (SORLA) လို့ခေါ်တဲ့ ပရိုတင်းဟာ Alzheimer's disease (Alzheimer's disease) ကို ကာကွယ်တဲ့ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်တဲ့ amyloid-β generation and accumulation (Amyloid-β generation and accumulation) ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို ဖော်ပြပါတယ်။ Dr. Timothy Huang က Sanford Burnham Prebys Center က SORLA ကို စမ်းသပ်ခဲ့ကြတဲ့ သုတေသီတွေဟာ လူ့ SORLA အဆင့် မြင့်တက်လာမှုနဲ့ ကြွက်များတွင် tau tangles၊ ဦးနှောက်ကျဆင်းမှု၊ သိမှတ်မှု ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ ဆက်စပ်မှုကို လေ့လာရန် ကြွက်များထဲတွင် cross-crossed mouse model ကို သုံးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီပေါင်းစပ်မှုပုံစံက အဖွဲ့ကို SORLA အဆင့် မြင့်တက်နိုင်မလား၊ အဲဒါက tau စုစည်းမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပျက်စီးမှု ဖြစ်စဉ်ကို သက်ရောက်နိုင်မလား လေ့လာရန် ခွင့်ပြုခဲ့ပါတယ်။ သုတေသနအရ ပိုမြင့်မားတဲ့ SORLA ပမာဏဟာ tau ချိတ်ဆက်မှု ဖွဲ့စည်းခြင်းနဲ့ lithium-12-ion ပြန်ဆုတ်ခြင်းတို့နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်များစွာကို သက်ရောက်စေပါတယ်။ SORLA ဟာ nitric acid root ion တွေကို ပိုမိုကျန်းမာတဲ့ synapses တွေကို ထိန်းသိမ်းပေးတယ်၊ nitric acid-ionium oxidation လို့ခေါ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ပါ။ ဒါ့အပြင် အပြောင်းအလဲဖြစ်နေတဲ့ tau မော်လီကျူးတွေကို မျိုးစေ့အဖြစ် ကန့်သတ်ပေးတယ်။ (tau ပရိုတိန်းတွေကို ပိုမိုစုဆောင်းပေးတယ်) ပိုမိုကြီးမားတဲ့ tau ပရိုတိန်းတွေကို စုဆောင်းပေးပြီး ပိုကြီးမားတဲ့ tau အုပ်စုတွေကို တည်ဆောက်ပေးပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ အများပြည်သူသိရှိထားသော သုတေသနထုတ်ပြန်ချက်များကို အခြေခံ၍ HealthCop ကို ရည်ညွှန်း၍ ပြုစုထားပြီး ဆေးကုသမှု အကြံပြုချက်များ မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းပြရန် လိုအပ်ပါသည်။